O! maningning na Diyos Espiritu Santo Ilawan Apo[1] ninyo ang pag-iisip ko Nang maging tapat sa pagsasalaysay ko Ng kasaysayan ng isang tao.

The Kingdom of Mount Dliyagn is set in the mountainous regions of the Zamboanga Peninsula, which is drained by a straight river whose bottom is lined with porcelain and beads of gold, and whose banks are bordered by flowering plants. Datu Pomb'nwa, his wife Bayslaga, and their young daughter rule the kingdom. They live in an eight-room mansion with furniture made of gold.

Ayon sa salaysay ni Pari Jose Castaño, batay sa narinig niyang kuwento ng isang manlalakbay na mang-aawit na si Cadugnong, ang epikong Ibalon ay tungkol sa kabayanihan ng tatlong magigiting na lalaki ng Ibalon na sina Baltog, Handiong, at Bantong.  Ibalon ang matandang pangalan ng Bikol.

One day a crow found a piece of meat on the ground.  He picked it up and flew to the top of a tree.  While sitting there eating his meat, a kasaykasay (a small bird) passed by.   She was carrying a dead rat, and was flying very fast.   The crow called to her, and said, Kasaykasay, where did you get that dead rat that you have?  But the small bird did not answer: she flew on her way.

Noong unang panahon wala pang tinatawag na bansang Pilipinas.  Mayroon lamang na maliliit na pulo.  Noong hindi pa rin ito bahagi ng mundo, may nakatira ritong isang higante.  Ang kuweba niya ay nasa kalagitnaan ng Dagat Pasipiko.  Kasama niyang naninirahan ang kanyang tatlong anak na babae, sina Minda, Lus at Bisaya.

Noong araw, ang bigas ay hindi kilala rito sa ating bayan.  Ang kinakain ng ating mga ninuno ay mga bungangkahoy, gulay, isda, ibon at mga maiilap na hayop na kanilang nahuhuli sa kagubatan.  Hindi sila marunong magbungkal ng lupa.  Hindi rin sila marunong mag-alaga ng hayop. Kapag sa isang pook na tinitigilan nila ay wala na silang makuhang isda, gulay, bungangkahoy at mga hayop ay lumilipat sila sa ibang pook.

Sa gitna ng isang malawak na gubat sa labas ng kaharian ng Albanya na nababagtas ng ilog Kositong makamandag ang tubig, ay nakagapos ang isang kaawa-awang tao sa isang puno ng Higera.  Siya si Florante, anak nina Duke Briseo at Prinsesa Floresca.  Unti-unting pinapanawan ng buhay si Florante dahil ang gubat ay sadyang nakakatakot.  Mga mababangis na hayop ang gumagala dito, ang huni ng mga ibon ay nakakalunos at ang malalaking punongkahoy ay tunay na nakakasindak.

The tortoise and the monkey found once a banana tree floating amidst the waves of a river.  It was a very fine tree, with large green leaves, and with roots, just as if it had been pulled off by a storm.  They took it ashore.   Let us divide it, said the tortoise, and plant each its portion.

Pages